B Ö L Ü M 5

KURUCU İKTİDAR
Kurucu İktidar: Anayasa yapma ve değistirme iktidarı olarak tanımlanmaktadır.
Kurumus İktidar: Kurucu iktidar tarafından yapılan anayasayla kurulan devlet organlarıdır.
Devletin baslıca, yasama, yürütme, yargı olmak üzere üç kurulmus organı vardır.
1. Asli Kurucu İktidar
A. Asli Kurucu İktidarın Ortaya Çıkıs Halleri
1. Devrim
Sosyal, ekonomik, siyasal ve hukuki düzenin bütünüyle ve siddet yoluyla değistirilmesidir.
Örnek: 1789 Fransız Devrimi, 1917 Rus Devrimi
2. Hükümet Darbesi
Hükümetin, anayasal usuller dısında, siddet yoluyla, birden bire, ama yine yöneticiler
arasında el değistirilmesidir.
Örnek: 27 Mayıs 1961 ve 12 Eylül 1980 Hükümet darbeleri.
***Hükümet darbesinde, devrimden farklı olarak sadece yöneticiler değisir, siyasal ve sosyal
düzende genellikle değisme olmaz. Devrimde halkında katılımı söz konusu iken, hükümet
darbelerini çoğunlukla sınırlı sayıda yönetici kesimler ve özellikle askerler yapar.
3. Savas
4. Sömürge Olan Ülkenin Bağımsızlığa Kavusması
Sonuç: Asli kurucu iktidar hangi durumda ortaya çıkarsa çıksın, her halükarda bir “hukuk
bosluğu” durumunda ortaya çıkmaktadır. Asli kurucu iktidar, önce mevcut bir anayasayı
devirerek, bir hukuk bosluğu yaratmakta sonrada yeni bir anayasa yaparak bu bosluğu
doldurmaktadır.
B. Asli Kurucu İktidarın Sahibi
C. Asli Kurucu İktidarın Özellikleri
1. Hukuk Dısılık
2. Sınırsızlık
D. Asli Kurucu İktidarın Biçimleri: Anayasa Yapma Usulleri
Anayasa Yapma Usulleri
Monokratik Usuller Demokratik Usuller
Ferman Misak Kurucu Meclis
Kurucu
Referandum
1. Monokratik Usuller
a) Ferman
Ferman usulüyle yapılan anayasalar hükümdarın tek taraflı iradesinin ürünüdür. Hükümdar
tebaasına bir anayasa vermeye karar verinceye kadar tam anlamıyla mutlak ve sınırsız bir
iktidara sahiptir. Ferman tek taraflı bir islem olarak bağlayıcı değildir.
Örnek: 1848 Đtalyan Anayasası, 1889 Japon Anayasası bizde de 1876 Kanunu-u Esasi ferman
usulüyle hazırlanmıstır.

b) Misak
Misak usulünde, ferman usulünün aksine, hükümdarın iradesinin karsısında ona kendisini
kabul ettirebilen bir temsili organ yâda meclis vardır. Kısaca artık, monarkın iradesine
eklenen bir baska irade söz konusudur. Burada, hükümdarla onun karsısında olanlar arasında
bir pazarlık, bir uzlasma vardır. Bu nedenle misak hükümdarın tek yanlı bir islemi değil, iki
yanlı bir islemdir. Özetle misak, hükümdar ile karsısındakiler arasında yapılan bir anlasma,
bir sözlesme, bir akittir. Misak fermanın aksine bağlayıcı bir nitelik tasır.
Örnek: 1215 Magna Carta Libertatum, 1689 Bill of Rights bizden 1808 tarihli Sened-i Đttifak.
2. Demokratik Usuller
Anayasa yapmanın bir de demokratik usulleri vardır. Zira teorik olarak demokrasilerde
egemenlik bir kisiye değil, halka ve millete aittir. Egemenlik millete aitse anayasa kurucu
meclis, halka aitse kurucu referandum usulüyle yapılacaktır.
a) Kurucu Meclis
Konvansiyon veya kurucu meclis, anayasayı yapmak üzere halk tarafından seçilmis özel bir
meclis demektir. Görevleri bakımından kurucu meclislerin, “Fransız” ve “Amerikan” olmak
üzere iki tipi vardır.
b) Kurucu Referandum
Kurucu referandum usulünün teorik temelini halk egemenliği ilkesi olusturmaktadır. Kurum
pratikte, yarı-doğrudan doğruya demokrasi araçlarından biri olan referandumun anayasaların
kabulüne uygulanmasından ibarettir.
Genel Asli Kurucu Đktidar Tanımı: Hukuk dısı, sınırsız, sahibi hukuken belirlenemeyen,
hukuk bosluğu ortamında beliren, monokratik veya demokratik biçimleri olan, yeni bir
anayasa yapma iktidarıdır.
2. Tali Kurucu Đktidar
Bir anayasayı yine o anayasada öngörülmüs usullerle değistirme iktidarı olarak tanımlanabilir.
A. Tali Kurucu Đktidarın Gerekliliği
B. Tali Kurucu Đktidarın Özellikleri
1. Tali Kurucu Đktidar Hukuki Nitelikte Bir Đktidardır.
Tali kurucu iktidarın kim tarafından hangi usuller dâhilinde kullanılacağını tespit eden hukuk
kuralları vardır ki, bu kurallar bizzat anayasa tarafından konulmuslardır.
2. Tali Kurucu Đktidar Sınırlı Bir Đktidardır.
Tali kurucu iktidar bizzat anayasa tarafından kurulduğuna göre, bu iktidarın yine anayasa
tarafından sınırlandırılması her zaman mümkündür. Gerçekten de anayasalara bakıldığında
anayasaların tali kurucu iktidar için bir takım sınırlar belirledikleri görülmektedir. Bu sınıflar;
a) Đçeriksel ( Maddi ) Sınırlar
Birçok anayasa bazı hükümlerinin değistirilmesini bizzat yasaklamıslardır.
b) Zamansal Sınırlar
Bazı anayasalarda tali kurucu iktidarın anayasayı değistirmesini anayasanın kabul
edilmesinden itibaren belli bir süre geçmedikçe yasaklamıslardır.
c) Biçimsel Sınırlar
Katı anayasaların hemen hepsi kendi değistirilis usullerini ayrıntılarıyla tespit etmektedirler.
Tespit edilen bu usuller, tali kurucu iktidarın biçimsel sınırlarını olusturmaktadır.
C. Tali Kurucu Đktidarın Sahibi
D. Tali Kurucu Đktidarın Biçimleri: Anayasayı Değistirme Usulleri
1. Teklif Safhası
2. Karar Safhası
3. Onay Safhası
a) Onay Yetkisinin Devlet Baskanına Verilmesi
1. Geciktirici Veto
2. Güçlestirici Veto
3. Mutlak veto
b) Onay Yetkisini Halka Verilmesi
1. Mecburi Halk Oylaması
2. Đhtiyari ( isteğe bağlı ) Halkoylaması
Tablo: Asli Kurucu Đktidar --Tali Kurucu Đktidar Karsılastırılması
ASLĐ KURUCU ĐKTĐDAR TALĐ KURUCU ĐKTĐDAR
Konusu Yeni Bir Anayasa Yapma Mevcut Anayasada Değisiklik
Ortaya Çıkıs Halleri Devrim, Hükümet Darbesi, Savas vs. Normal Dönemler
Sahibi Fiilen En Güçlü Olan Anayasanın Yetki Verdiği Organlar
Hukuki Niteliği Hukuk-dısıdır Hukukidir
Sınırlılık Özelliği Sınırsızdır Sınırlıdır
Biçimleri ( Usulleri )
Önceden Belirlenemez
Anayasa Tarafından Belirlenen
Usuller

B Ö L Ü M 6
DEVLET KAVRAMI
Devlet Kavramı: Belirli bir ülke üzerinde yasayan, üstün bir iktidara tabi olan teskilatlanmıs
insan topluluğunun meydana getirdiği devamlı ve hukukun kendisine kisilik tanıdığı bir
varlıktır.
1. Devletin Unsurları: Millet, Ülke, Egemenlik
A. Đnsan Topluluğu: Millet
Birbirlerine birtakım bağlarla bağlanmıs insanlardan olusmus topluluğa “millet” deriz.
1. Objektif Millet Anlayısı
Objektif anlayısa göre, millet bir takım objektif bağlanmıs insanların olusturduğu topluluktur.
Bu bağlar maddi, yani elle tutulur, gözle görülür, kısacası bes duyuyla hissedilir niteliktedir.
Örnek:
a) Irk Birliği
b) Dil Birliği
c) Din Birliği
2. Sübjektif Millet Anlayısı
Sübjektif millet anlayısına göre, milleti olusturan insanlar birbirine sübjektif, yani elle
tutulamayan, gözle görülmeyen nitelikte olan bağlarla da bağlanabilir. Bu bağlar, manevi
niteliktedir; birtakım duygu ve düsüncelerden olusur.
B. Devletin Toprak Unsuru: Ülke
Ülke, devletin egemenliğine tabi olan ve üzerinde milletin yerlesmis olduğu “üç boyutlu
maddi çevre” dir.
Ülkenin Kısımları
a) Kara Sahası
b) Su Sahası
c) Hava Sahası
C. Devletin Đktidar Unsuru: Egemenlik
1. Egemenliğin Değisik Anlamları
Egemenlik kavramı ortaya atıldığı zamanlardan günümüze kadar değisik anlamlarda
kurulmustur.
Egemenlik
Dıs Egemenlik ( Bağımsızlık ) Đç Egemenlik
Devletlerin Esit
Egemenliği Đçislerine Karısma
Kendisi ( Đçeriği )
( Kanun Yapmak,
Savas Veya Barıs Đlan
Etmek, Yargılama
Yapmak, Para
Basmak, Vergi
Toplamak, vs. )
Niteliği ( Asli, En
Üstün, Sınırsız,
Bölünmez,
Devredilmez Đktidar)
a) Dıs Egemenlik
Devletin diğer devletlerden asağı konumda olması, baska devletlere tabi bulunmaması ve dıs
iliskilerinde diğer devletlerle esit olmamasıdır.
Devletlerin bağımsızlığı ilkesinin
1. Devletlerin Egemen Esitliği
Uluslararası hukuk bakımından bütün devletlerin aynı hukuksal statüye sahip oldukları
anlamına gelir.
2. Đçislerine Karısmama Đlkesi
Milletler Cemiyeti Sözlesmesiyle tanınmıstır. Keza, Bu ilke Birlesmis Milletler Genel
Kurulunun 21 Aralık 1965 tarih ve 2131 sayılı kararıyla da kabul edilmistir.
b) Đç Egemenlik
Devletin kendi ülkesi içinde söz konusu olan egemenliğidir. Đç egemenlik de kendi içinde;
1. Devlet iktidarının kendisini, yani içeriğini açıkçası kapsadığı yetkileri ifade etmek için
kullanılır.
2.Devlet iktidarının kendisini değil bu iktidarın bazı niteliklerini belirtir.
Egemen Đktidarın Baslıca Nitelikleri
1. Asli bir iktidardır.
2. Bir baska iktidardan türememistir.
3. En üstün iktidardır.
4. Sınırsız bir iktidardır.
5. Tek ve bölünmez bir bütündür.
6. Devir ve ferağ edilemez.
Devletin Devamlılığı Đlkesi
Devlet içinde, hükümetlerin, siyasal rejimlerin değismesiyle devlet değismez. Devletin
devamlılığı ilkesinin baslıca üç sonucu vardır:
1. Antlasmaların Devamlılığı
2. Hukukun Devamlılığı
3. Borçların Devamlılığı
2. Egemenlik Teorileri
Egemenlik Teorileri
Teokratik Teoriler Demokratik Teoriler
Doğaüstü Đlâhi
Hukuk Doktrini
Providansiyel Đlâhi
Hukuk Doktrini
Millî Egemenlik
Teorisi
Halk Egemenliği
Teorisi
2. Devletin Kökeni Hakkındaki Teoriler
1. Aile Teorisi
Bu teoriye göre devlet, ailenin zamanla büyümesi ve aynı kandan gelen ailelerin birlesmesiyle
meydana gelmistir.
Aile gens (genis aile, sülale) trübü (boy, kabile, asiretler) Devlet
2. Biyolojik Teori (Organizmacı Teori)
Bu teoriye göre devlet tabii ve biyolojik kanunlara göre, diğer canlı yaratıklar gibi
kendiliğinden meydana gelen, büyüyen, gelisen ve zamanla yok olan bir organizmadır. Đnsan
vücudunun organ ve fonksiyonlarına tekabül eden organ ve fonksiyonlar aynen devlette de
vardır. Örneğin; insandaki beslenme devletteki üretimdir. Đnsan vücudundaki dolasan kanın
devletteki karsılığı mal ve esya dolasımıdır.
3. Kuvvet ve Mücadele Teorisi
Bu teoriye göre devlet güçlüler ile zayıflar arasındaki mücadeleden doğmustur. Devlet,
güçlülerin zayıflar üzerinde zorla kurdukları bir baskı teskilatıdır. Bu teskilat sayesinde,
güçlüler zayıfları sömürmeye devam etmektedir. Hukuk da, bu baskı ve sömürgeye çanak
tutmaktadır.
4. Ekonomik Teori: Marksizm
Bu teoriye göre devlet, ekonomik olayların sosyal ve siyasi olaylara hâkim olmaları sonucu
meydana gelmistir. Ekonomik teorinin en önemli savunucusu Karl Marx’tır. Marksist teori,
“üst yapı” ve “alt yapı” kurumları arasında ayrım yapar. Üst yapıyı alt yapı belirler. Alt
yapıda “üretim biçimleri” bulunur. Devlet ise bir “üst yapı” kurumudur. O halde devlet,
üretim biçimleri tarafından belirlenmektedir.
5. Devletin Kaynağını Đnsan Aklına ve Đradesine Dayandıran Teori: Sosyal Sözlesme
Teorisi
Bu teori, Thomas Hobbes, John Locke, Jean-Jacques Rousseau tarafından savunulmustur. Bu
yazarlara göre, insanlar devletin olusmasından önce “tabiat hali” denilen bir dönemde
yasıyorlardı. Bu dönemde bir sey oldu, insanlar bu dönemden çıkmaya kendi akıl ve
iradeleriyle karar verdiler. Đnsanlar bu dönemden sonra kendi aralarında bir sözlesme yaptılar.
Bu sözlesmeye “sosyal sözlesme” denir. Đste devletin temelinde bu sözlesme yatar.
a) Thomas Hobbes
Ünlü Đngiliz düsünürü Thomas Hobbes, devletin olusmasından önceki dönemde, yani doğal
yasam döneminde, kavga, savas, didisme vardı. Bu dönemde insan insanın kurdu idi. Bu
dönemde herkesin herkesle savası vardı. Böyle bir dönemde ilerleme olmuyordu. Bu
kargasadan bıkan insanlar, düzeni ve barısı sağlamak için kendi aralarında anlastılar ve bir
sözlesme yaptılar. Bu sözlesmeyle kendi özgürlüklerini Leviathan’a ( Devlet ) devrettiler. Đste
Hobbes’a göre devlet, doğal yasam halinde bulunan insanların düzen sağlamak için kendi
aralarında yaptıkları bu “sosyal sözlesme”den doğmustur. Leviathan’ın tek görevi düzen
sağlamaktır. Dolayısıyla Hobbes’un devlet anlayısı özgürlükçü değil, otoriterdir.
b) John Locke
Đngiliz düsünürü John Locke’a göre de devletin ortaya çıkmasından önceki dönemde, insanlar
arasında barıs ve özgürlük vardı. Đnsanlar mutlu bir yasam sürüyorlardı. Bununla birlikte,
doğal yasam döneminde suçluların cezalandırılmasında sorun ortaya çıkıyordu. Kural olarak
suç isleyeni cezalandıracak herhangi bir kurum yoktu. Đste bu sakıncayı ortadan kaldırmak
için insanlar kendi aralarında bir sözlesme yaparak sahip oldukları cezalandırma haklarından
vazgeçtiler. Bu anlasmayla insanlar tabii toplum halinden siyasi toplum haline geçtiler. Đste,
devletin kaynağında insanların cezalandırma haklarının devri konusunda yaptıkları bu
sözlesme yatmaktadır.
c) Jean-Jacques Rousseau
Cenevre vatandası ünlü filozof Jean- Jacques Rousseau’ya göre de, doğal yasmada insanlar
arasında esitlik, barıs ve mutluluk vardı. Ancak bu dönemde insanlar artan ihtiyaçlarını
karsılamak için çalısmaya basladılar. Tarım topraklarının ve madenlerin islenmesi özel
mülkiyeti doğurdu. Özel mülkiyetin ortaya çıkmasıyla, insanlar arasındaki esitlik bozuldu.
Esitliğin bozulmasıyla de insanların arasındaki barıs ve mutluluğun yerini kavga ve didisme
aldı. Bu kargasaya bir son vermek, güven duygusunu yeniden tesis etmek için bir araya gelip
bir “sosyal sözlesme” yapmıslardır; bu sözlesmeyle birleserek sosyal bir heyet, kendi
kisiliklerinin dısında kolektif bir varlık meydana getirmislerdir. Đste bu varlık devlettir.
Rousseau, bu sosyal sözlesmeyle olusa iradeye de “genel irade” diyor.
Hobbes, Locke ve Rousseau Arasında Karsılastırma
Hobbes Locke Rousseau
Doğal Yasam Kavga Var. Barıs ve Özgürlük Var
Sözlesmenin Konusu
Özgürlüklerin Leviathan’a Devri  Cezalandırma  Hakkının Devlete Devri
Devletin Taahhüdü
Güvenlik Ve Düzen Sağlama Suçluları Cezalandırmak, Adaleti Gerçeklestirmek
Devlet Anlayısı
Otoriter Özgürlükçü Barıs, esitlik var.  Özel mülkiyetin ortaya çıkmasıyla  esitlik bozuluyor. Güveni temin etmek için bireyler, sözleserek, “genel irade”yi olusturuyorlar. Đnsanlar, özgürlüklerinden  vazgeçmis olmuyorlar; ama genel iradeye tabiler. Azınlık hakları yoktur
Devletin Kökenini hakkında Teoriler Konusunda Değerlendirme
Bu teorilerin hepsinin elestirilebilecek birçok yönünün olduğunu ve gerçeklerle uyusmadığını
söyleyebiliriz. Bununla birlikte bu teorilerden hepsi devlet kökeni sorununun bir yönüne ısık
tutmaktadır. O nedenle, bu teorilerin bilinmesinde devlet olgusunu anlayabilmek bakımından
yarar vardır.

paylasım ıcın saol

onuda atarım sen korkma

bende korkucum hahahahahaha

heheheh atımmı ımzayı

sekerrr

tartışmalarınız komik oluyor  yaw